سلګونه افغان محصلین چې د ډیورنډ کرښې هغې غاړې ته، د پاکستان په خیبر پښتونخوا (KPK) ایالت کې زده کړې کوي، دا مهال په کابل کې یو نازک حالت کې بند پاتې دي.
د ښه راتلونکي لپاره د هغوی هیلې د سرحدي سیاستونو، د ویزو د سختو قوانینو او د کابل او اسلام اباد ترمنځ د ترینګلو اړیکو په دام کې نغښتې دي.
د تورخم سرحدي دروازهچې د دواړو هېوادونو ترمنځ د تګ راتګ له مهمو لارو څخه ده، تل د تاوتریخوالي او شخړو یو حساس ټکی پاتې شوی دی.
دا لاره د افغان او پاکستاني ځواکونو ترمنځ د سیاسي اختلافاتو او وسله والو نښتو له امله ډېر ځله له مخکینۍ خبرتیا پرته تړل کېږي.
د لارې دغه بندښت چې کله ناکله تر اونیو دوام کوي، زرګونه کسان، په ځانګړي ډول محصلین، له ستونزو سره مخ کوي او پوله د ناهیلۍ او اقتصادي ستونزو په یوه خنډ بدلوي.
که څه هم دا لاره په رسمي ډول د معتبرو اسنادو لرونکو کسانو پر مخ پرانیستې وي، خو د یادې لارې، نه اټکل کېدونکی حالت د محصلینو لپاره د منظم تګ راتګ امکان له منځه وړي.
ناڅرګند راتلونکی
د افغانانو لپاره د پاکستان ویزه ترلاسه کول یوه جدي ستونزه بلل کېږي.
د پاکستان د ویزو پالیسي د افغان وګړو، په ځانګړي ډول د محصلینو لپاره، یو سخت او پېچلی بهیر لري.
د تحصیلي ویزې د ترلاسه کولو لپاره، غوښتونکي باید د پاکستان د عدم مخالفت سند (NOC)، معتبر پاسپورټ او د پاکستان له یوه پېژندل شوي تعلیمي بنسټ څخه د داخلې لیک ولري.
دغې پاليسۍ په پاکستان کې د مېشتو افغانانو، په ځانګړي ډول د هغو محصلینو ترمنځ د نا امنۍ احساس زیات کړی، چې د خپلو اقامتي اسنادو په تمدید کې له ستونزو سره مخ دي.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنري (UNHCR) د اجباري ستنولو په اړه خپله اندېښنه څرګنده کړې او تل یې د ثبت شوو کډوالو د خوندیتوب غوښتنه کړې ده.
سیاسي بې باوري
د دغو کړکېچونو اصلي ریښه د ډیورنډ کرښې پر سر له اوږدمهاله شخړې سرچینه اخلي؛ هغه استعماري کرښه چې پښتانه یې د دوو هېوادونو ترمنځ وېشلي دي.
دغه تاریخي رنځ سیاسي بې باوري لا پیاوړې کړې او د پولې د پرله پسې او ناڅاپي تړل کېدو لامل شوې، چې په مستقیم ډول د عادي خلکو پر ژوند اغېز کوي.
نړیواله ټولنه په افغانستان کې د کرښې په غاړه د هرکلي په مرکزونو کې بېرته راستنېدونکو ته د نغدي مرستو، روغتیایي خدمتونو او د ملاتړ سلا مشورو له لارې مرسته کوي.
خو د راستنېدونکو پراخ شمېر او په سیمه کې بې ثباتۍ پر دغو خدمتونو دروند فشار راوستی دی.
د بند پاتې محصلینو لپاره، په پاکستان کې خپلو درسي ټولګیو ته د بېرته تګ لاره لا هم له ناڅرګند برخلیک سره مخ او له اندېښنو ډکه ده.
د هغوی راتلونکی له ناڅرګند برخلیک سره مخ دی او د هغو دوو ګاونډیانو ترمنځ په سیاسي حالاتو پورې تړلی دی چې پیچلې تاریخې اړيکې لري.
