د مالي مخکښ امام د ساحل د جهادي کړکېچ لپاره د سيمه ييز حل غوښتنه وکړه

محمود ديکو تېره میاشت يو ځل بيا ټينګار وکړ چې د افریقا د ساحل په ټوله سيمه کې د القاعدې اړوند تاوتريخوالي د ختمولو لپاره بايد ګډ سيمه ييز ګامونهواخيستل شي.

هغه وويل چې د ستونزې حل يوازې د يو هېواد په کچه نه شي کېدای، بلکې د پولو هاخوا ګډو هڅو ته اړتيا ده.

ده د فرانسې خبري اژانس ته د نواکشوت په ښار کې د سولې د ترويج شپږم افريقايي کنفرانس په څنډه کې وويل، «موږ بايد د دغې ټولې نیم-سيمې لپاره يو ګډ حل پيدا کړو. له همدې امله، موږ د هر هېواد په کچه د حل لارو موندلو ملاتړ کوو، څو داسې يو بهير رامنځته شي چې موږ له دې حالت څخه راوباسي.»

ديکو، چې یو وخت یې د مالي د عالي اسلامي شورا مشري کوله، لا هم د هېواد له تر ټولو درنو او اغېزمنو مذهبي شخصيتونو څخه ګڼل کېږي.

هغه په پراخه کچه د هېواد له مهمو څېرو څخه بلل کېږي او له ډېر پخوا راهيسې يې اخلاقي او سياسي نفوذ درلودلی دی.

هغه مخکې د شخړو په منځګړيتوب او د اپوزیسیوني غورځنګونو په مشرتابه کې مهم رول لرلي، خو اوس مهال په الجزایر کې په تبعيد کې فعاليت کوي.

د ساحل سيمه، چې مالي، بورکينا فاسو، نيجر او ګاونډي سيمې رانغاړي، د ۲۰۱۰ لسيزې له پيل راهيسې د ترهګرو ډلو د پاڅون يو مهم مرکز ګرځېدلی دی.

په القاعده پورې تړلې ډلې،لکه جماعت نصرت الاسلام والمسلمین (جناو)، په وروستيو کلونو کې له هغو پولو څخه ګټه اخيستې چې خلک په آسانۍ سره ترې اوړي را اوړي.

د کلونو پرله پسې بريدونو سيمه سخته ځپلې ده

په تېرو کلونو کې دغو ترهګرو ډلو پرله پسې بريدونه کړي، چې له امله يې ميليونونه خلک بېځايه شوي، زرګونه وژل شوي او د کليوالو پراخو سيمو کنټرول يې خپل کړی دی.

د ديکو له خوا د دغې نیمه-سيمې د پياوړي بهير غوښتنه دا ښيي چې دا ګواښ يو له بل سره تړلی دی.

هغه ټينګار کوي چې په هر هېواد کې ځانګړې هڅې پيل شي، څو په دې سره پراخې همکارۍ ته لاره هواره شي، چې پکې خبرې اترې او همغږي امنيتي تدابير شامل دي.

د يو مخکښ اسلامي مشر په توګه د ديکو مقام دې نظر ته قوت ورکوي چې مذهبي شخصيتونه کولی شي د پخلاينې په رامنځته کولو کې مهم رول ولوبوي.

په مالي، بورکينا فاسو او نایجر کې پوځي واکمنو له ترهګرۍ سره د مبارزې تګلارې ته لومړيتوب ورکړی، خو پايلې يې يو ډول نه دي او د ملکي وګړو د ساتنې او نړيوالو اړيکو په بيه تمامې شوې دي.

وروستيو تاوتريخوالو،په ځانګړي ډول هغو بريدونو چې تر ښارونو پورې رسېدلي، دا وښوده چې يوازې د زور کارول بسنه نه کوي.

د ډیکو وړاندیز د هغو جامع ستراتیژیو په اړه بحثونه بیا راژوندي کوي چې د سولې ځايي هڅې له سیمه ییزو چوکاټونو سره یوځای کوي.

سره له دې چې لا هم ستونزې شته، لکه د جهادي ډلو سخت دريځه مفکوره، د هېوادونو ترمنځ بې باوري او سياسي بې ثباتي.

د ديکو دا اقدام ښيي چې ورځ تر بلې دا درک زياتېږي چې د ساحل د تاوتريخوالي پای ته رسول له ملي چوکاټونو هاخوا ګډې همکارۍ ته اړتيا لري.

د هغه غږ، چې پر مذهبي باور او سيمه ييز درک ولاړ دی، کولی شي هغه ګډه اراده پياوړې کړي چې د بې ثباتۍ دا لړۍ پای ته رسولی شي.