ترهګر ندي توانېدلي په خپلو افراطي کړنو سره د هرات ټولنې ووېشي.

د هرات ولایت په انجیل ولسوالۍ کې د شیعه مسلمانانو پر وړاندې له ترهګریز برید وروسته، سني او شیعه ټولنو یو ځل بیا د افراطي ډلو پر وړاندې پر خپل یووالي ټینګار وکړ.

له لس زرو څخه زیاتو سني او شیعه کسانو د اپرېل په ۱۴مه په جنازه کې ګډون وکړ، د ترهګرو پر ضد یې شعارونه ورکول او افراطي ډلې یې د اسلام دښمنان وبلل.

د اپرېل د ۱۰مې نېټې برید چې لا یې مسئولیت نه دی منل شوی، د څلورو وسلوالو کسانو له خوا ترسره شو چې د دوو ښځو او یو ماشوم په ګډون یې۱۲ ملکي وګړي ووژل او اووه نور یې ټپیان کړل.

قربانیان په ده مهري کلي کې د یوه زیارت د لیدو لپاره تللي وو او د غرمې ډوډۍ پر مهال د وسلوالو افراطیانو له خوا پرې برید وشو.

عباس علي زاده چې ۶۱ کاله عمر لري او د خپلې کورنۍ څلور غړي یې له لاسه ورکړي، سلام ټایمز ته وویل، «ترهګر غواړي په دې ډول بریدونو سره د شیعه او سني ټولنو ترمنځ تفرقه رامنځ ته کړي او افغانستان بې ثباته کړي.»

هغه وویل چې دښمنان هېڅ نه شي کولای، ځکه چې موږ سني او شیعه، ګاونډیان او خپلوان یو.

علي زاده وویل، «که دښمن هر څه وکړي، حتی که سلګونه نور کسان شهیدان کړي، بیا هم نه شي کولای زموږ او زموږ د سني وروڼو ترمنځ تفرقه ایجاد کړي.»

له مذهبي اختلافاتو څخه ناوړه ګټه اخیستل

ترهګرې ډلې لکه القاعده او د عراق او شام اسلامي دولت (داعش)، له کلونو راهیسې په هرات کې شیعه ملکي وګړي په نښه کوي.

د دوی ستراتیژي دا ده چې د پرله پسې تاوتریخوالي له لارې د سني او شیعه ټولنو ترمنځ بې باوري رامنځ ته کړي.

هغوی هڅه کوي ګډ درد په مذهبي شخړو بدل کړي، خو دا هڅې تر ډېره بریده ناکامې شوې دي.

د ټولنې غړي وايي چې دا ډول بریدونو برعکس د مذهبي ډلو ترمنځ یووالی او پیوستون لا پیاوړی کړی دی.

د هرات بل اوسېدونکي، محمد ظاهر احمدي چې ۵۸ کاله عمر لري او په جنازه کې یې ګډون کړی و، وویل چې افراطیان د خلکو په وېشلو کې پاتې راغلي دي.

هغه وویل، «ترهګر تر اوسه نه دي توانېدلي چې هرات ولایت کې د شیعه او سني مسلمانانو ترمنځ تفرقه رامنځ ته کړي، او په راتلونکې کې به هم بریالي نه شي. هغوی به دا دروغجن خوب له ځان سره قبر ته یوسي.»

د غلام رسولي حیدري په نوم بل اوسېدونکي چې ۲۶ کاله عمر لري وویل، «دښمن نه شي کولای دا خلک له یو بل څخه بېل کړي.»

د افراطیت د میراث ردول

له مکررو بریدونو سربېره، د هرات سني او شیعه ټولنې لا هم د افراطي تاوتریخوالي پر وړاندې په پیاوړي او ګډ مقاومت او یووالي سره غبرګون ښيي.

افغانان وايي چې دا یووالی د ترهګرۍ پر وړاندې د هغوی تر ټولو قوي دفاع ده، او پر متقابلې همکارۍ ټینګار کوي، نه دا چې وېرې ته اجازه ورکړي چې هغوی سره بېل کړي یا ټولنیزې اړیکې کمزورې کړي.

ډېری اوسېدونکي او د قربانیانو کورنۍ دا تاوتریخوالی د افغانستان په تاریخ کې د یوې پراخې نمونې برخه بولي چې د القاعدې د افراطي ایډیالوژۍ له لسیزو اغېز څخه رامنځ ته شوې ده.

هغوی دا لړۍ د القاعدې له فکري میراث او د هغې له رول سره تړي چې په ټول هېواد کې یې مذهبي تاوتریخوالی، وېش او اوږدمهاله بې ثباتي زیاته کړې ده.

ټولنې ټینګار کوي چې هرات دا میراث د دوامداره یووالي او د ګواښ او تاوتریخوالي پر وړاندې د ګډ مقاومت له لارې په کلکه رد کړی دی.