![عکس دستگیری محمد عبدالله ورسامه که در سال ۲۰۰۳ توسط مارشال های ایالات متحده گرفته شده است. [هری سمیت، مأمور پیشین ویژه اف بی آی / لینکدین]](/cnmi_st/images/2026/01/14/53383-mohammad_abdullah_warsami_2-739_416.webp)
گروه های تروریستی بطور گسترده از تکنالوژی رمزگذاری شده، شبکه های غیر متمرکز و جابه جایی های فرامرزی استفاده می کنند تا از نظارت الکترونیکی فرار نمایند.
این وضعیت، اطلاعات انسانی (HUMINT) را به ابزاری حیاتی و غیر قابل جایگزین در تلاش های مدرن مبارزه با تروریزم مبدل ساخته است.
به دست آوردن اطلاعات از درون شبکه های افراطی، چه از طریق جذب منابع انسانی و چه از راه بازجویی ها، نقش تعیین کننده ای در خنثی سازی حملات و شناسایی رهبران دارد.
علی اکبر محمدی، تحلیلگر امنیتی مقیم لندن، به سلام تایمز گفت، نیروهای مبارزه با تروریزم به اطلاعات انسانی تکیه می کنند، زیرا ابزارهای تخنیکی به تنهایی به ندرت می توانند به ساختارهای پنهانی نفوذ کنند.
به گفته او، منابع اطلاعاتی اغلب از درون خود گروه های تروریستی جذب می شوند، زیرا افراد داخلی بهتر از هر کسی از ساختار، روابط و طرح های پنهان آگاهی دارند.
او افزود، «این افراد به دلایل مختلفی با نهادهای مبارزه با تروریزم همکاری می کنند؛ از جمله اختلافات ایدئولوژیک، فشارهای روانی، منافع شخصی یا برای جلوگیری از مجازات.»
به گفته محمدی، «جذب چنین منابعی به نیروهای امنیتی امکان دسترسی به اطلاعات دست اول و قابل اعتماد را می دهد؛ اطلاعاتی که معمولاً از طریق نظارت تخنیکی یا منابع بیرونی به دست نمی آید.»
شفیق الله عاصی، تحلیلگر مبارزه با تروریزم در هالند، می گوید، «تجربه نشان داده است که اعضای با نفوذ یا حتی ناراضی درون این گروه ها، دقیق ترین تصویر را از ساختار، اهداف و خلأهای امنیتی ارائه می کنند.»
مطالعات موردی
چولو عبدی عبدالله، عضوکینیایی گروه الشباب،در سال ۲۰۱۹ در فلیپین دستگیر و در سال ۲۰۲۰ به توقیف ایالات متحده منتقل شد. شفیق الله عاصی افزود، «بازداشت شدگانی مانند چولو عبدی عبدالله، از طریق اعترافات شان درباره طرحها و آموزشهایی که دیده بودند، نشان دادند که چگونه یک فرد می تواند حلقه های پنهان یک شبکه فراملی را افشا کند.»
به گونه مشابه، محمد عبدالله ورسامه که در سال ۲۰۰۹ به جرم حمایت از القاعده محکوم شده بود، در سال ۲۰۲۵ در مونتریال دوباره بازداشت شد. پرونده او اهمیت اطلاعات انسانی رادر شناسایی و ارزیابی تهدیدهای بالقوه تروریستی برجسته ساخت.
عملیات سال ۲۰۱۹ ایالات متحده که به کشته شدن ابوبکر البغدادی، رهبر پیشین «دولت اسلامی عراق و شام» (داعش) انجامید، بر استخبارات انسانی متکی بود. این عملیات محدودیت های امنیت عملیاتی را حتی برای مخفی ترین و گریزپا ترین گروه ها آشکار ساخت.
ارزش عملیاتی منابع انسانی
محمد منیر ضیایی، تحلیلگر امنیتی در انقره گفت که بازجویی های حرفه ای از تروریستهای بازداشت شده حجم گسترده ای از اطلاعات عملیاتی را تولید می کند.
او اظهار داشت، «این افراد اطلاعاتی درباره مسیرهای تدارکاتی، شیوه های آموزش، هویت فرماندهان و حتی طرح های آینده ارائه می کنند.»
به گفته ضیایی، چنین اطلاعاتی نه تنها حملات را خنثی می سازد، بلکه امکان ردیابی اعضای فعال را فراهم کرده و ضربات پی درپی بر شبکه های تروریستی وارد می کند.
معصوم صبوری، تحلیلگر سیاسی در بلجیم گفت، عملیات علیه البغدادی نشان داد که حتی رهبران بسیار پنهان نیز در نهایت از طریق منابع انسانی شناسایی می شوند.
او افزود، «ضعف های ساختاری در امنیت عملیاتی القاعده و گروه های مشابه به وضوح آشکار می شود.»
صبوری تأکید کرد، «به هر اندازه که یک سازمان تروریستی خشنتر باشد، احتمال نارضایتی داخلی در آن بیشتر است و همین نارضایتی به یک فرصت استخباراتی برای نهادهای امنیتی تبدیل می شود.»
