اقتصاد

د ملګرو ملتونو پروګرام په کندوز کې د اوبو لګولو د کانال بیارغونه تمویلوي

د محمد قاسم راپور

یو د کیندلو ماشین (اېکسکواټر) د وږي په ۱۷مه د کندوز ولایت په علي اباد ولسوالۍ کې د اوبو لګولو په یوه کانال باندې کار کوي. [عکاس: عبیدالله احمدي]

یو د کیندلو ماشین (اېکسکواټر) د وږي په ۱۷مه د کندوز ولایت په علي اباد ولسوالۍ کې د اوبو لګولو په یوه کانال باندې کار کوي. [عکاس: عبیدالله احمدي]

کندوز -- یوې نړۍ والې مرستندویې موسسې، د ملګرو ملتونو د پرمختیایي پروګرام (یو اېن ډي پي) په مالي مرسته، د کندوز ولایت په علي اباد ولسوالۍ کې د اوبو لګولو په یوه کانال باندې د بیارغونې کار پیل کړی چې له ۱۰۰۰ هکتارو (۵۰۰۰ جریبو) څخه ډېرې زراعتي ځمکې ته به اوبه برابرې کړي.

په شمالي ولایتونو کې د افغانستان لپاره د سوېډن کمېټې رییس فیض الله هویدا وویل، په کانال باندې کار د وږي په ۱۷مه پیل شو چې د درې میاشتو په ترڅ کې به بشپړ شي.

په دې بیارغونه باندې به ۹ میلیونه افغانۍ (۱۰۲۰۰۰ ډالر) لګښت وشي.

هویدا د پروژې د پټۍ پرې کولو په مراسمو کې خبریالانو ته وویل، «له نېکه مرغه چې نن موږ په علي اباد ولسوالۍ کې د لګولو د اوبو د یوه کانال د رغونې کار پیلوو، چې دا له اوږدې مودې راهیسې د ځایي خلکو او په ځانګړې توګه د بزګرانو هیله وه.»

هغه وویل، «دا کانال ۲۷ کیلومتره اوږدوالی لري چې له دې جملې څخه به موږ ۱۱۰ متره برخه چې سېلاوونو او طبیعي افتونو ویجاړه کړې وه، بیا ورغوو.»

هغه وویل، «دا کانال به شاوخوا ۱۰۰۰ هکتاره (۵۰۰۰ جریبه) زراعتي ځمکه اوبه کړي، چې شاړه او یو فصله ځمکه به په دوه فصله ځمکه باندې واړوي. دا به له شک پرته په زراعتي حاصلاتو او زموږ د بزګرانو په ژوند باندې یو مثبت اغېز ولري.»

د هویدا په وینا، د لګولو اوبو په برابرولو سربېره، د کانال د رغونې کار به د ولسوالۍ د سلګونو اوسېدونکیو لپاره کاري فرصتونه برابر کړي.

هغه زیاته کړه، «د افغانستان لپاره د سوېډن کمېټه له خپلو شریکانو سره په ګډه، پلان لري چې د کندوز ولایت په نورو ولسوالیو کې هم دې ته ورته پروژې تطبیق کړي او په بېلابېلو سیمو کې د خلکو اړتیاوې پوره کړي.»

د کندوز شمال بیارغونې شرکت اجرائیه رییس سحرګل مرادي چې دا پروژه تطبیقوي، په ځایي خلکو باندې تاکید وکړ چې د کانال په حفظ او مراقبت کې له شرکت سره همکاري وکړي.‌

هغه وویل، «له نړۍ والې ټولنې څخه زموږ تمه دا ده چې د خصوصي سکتور ملاتړ وکړي څو هغه ستونزې حل کړي چې خلک د پرمختیایي پروژو د تطبیق په برخه کې ورسره مخامخ دي.»

د اوبو د کموالي ستونزې حلول

بزګرانو د دې پروژې د پيلېدلو هرکل کړی دی.

په علي اباد ولسوالۍ کې د جمعه الدین په نامه یوه بزګر چې ۵۸ کاله عمر لري، وویل د کروندګرو فصلونه اکثر وختونه د اوبو د کموالو او مکررو وچکالیو له امله وچېږي، چې د مالي زیانونو سبب کیږي.‌

هغه وویل، «موږ له کالونو راهیسې د اوبو له کموالي سره مخامخ یو. موږ کولی شوای چې غنم وکرو، خو هېڅکله نه یو توانېدلي چې شولې وکرو.»

هغه وویل، «که کافي اندازه د لګولو اوبه وي، سربېره پر غنمو، موږ کولی شو چې شولې هم وکرو ځکه چې وریژو ته ډېره اړتیا ده. دغه راز، هغه به د بزګرانو عواید هم زیات کړي.»

د علي اباد ولسوالۍ د لالا میدان کلي یوه بزګر عبدالصمد چې ۴۹ کاله عمر لري، وویل، د لګولو د اوبو پروژه به په ټوله سیمه کې د خلکو ژوند ښه کړي.

هغه وویل، «پخوا موږ ډېرې زیاتې امنیتي او اقتصادي ستونزې لرلې، لاکن اوس موږ هیله لرو چې هغه لویې ستونزې به چې زموږ بزګران ورسره مخامخ دي، حل شي.»

هغه وویل، «په تېرو ۲۰ کالونو کې زموږ په کلي او شاوخوا کلیو کې هېڅ اساسي کار نه دی شوی. دلته پلونه نشته، برق نشته، سرکونه نشته. زموږ لپاره هېڅ هم نه دي شوي.»

هغه وویل، «که هغه لویې ستونزې، په ځانګړې توګه د لګولو د اوبو ستونزې چې زموږ بزګران ورسره مخامخ دي، حل شي، په بازار کې به د خوراکي توکو قیمتونه ولوېږي او د بزګرانو ژوند به بهتر شي.»

له پروژو څخه د خلکو ملاتړ

ځایي خلک وایي، په علي اباد ولسوالۍ کې د اوبو لګولو اکثر پخواني کانالونه سېلاوونو ویجاړ کړي ځکه چې هغه په ښه ډول نه وو جوړ شوي او د وخت په تېرېدلو لږ ترمیم شوي ول.

په علي اباد کې یوه قومي مشر اسدالله سالم وویل، «په کانال کې ډېرې کمې اوبه بهېدلې، او هغه هم د اوبو د سطحې په لوړېدلو او سېلاوونو په وسیله خراب شوی وو.»

هغه وویل، د سیمې اوسېدونکیو «په دودیز ډول بیارغونه کوله چې اغېز یې کم وو، خو په صحیح رغونې سره به ځمکې خوندي شي او اوبو ته لاسرسی به بیا پرځای شي.»

سالم وویل، «هغه کانال چې د علي اباد ولسوالۍ په لالا میدان کلي ورځي هغه له لسګونو نورو کلیو هم ورتېرېږي چې خلکو او په ځانګړې توګه بزګرانو ته اجازه ورکوي څو د هغه له اوبو څخه ګټه پورته کړي.»

هغه وویل، «موږ په نورو مرستندویانو باندې هم غږ کوو چې په دې ولسوالۍ کې عامه پروژې تطبیق کړي ځکه چې دلته د کانالونو، استنادي دېوالونو، پلونو، سرکونو، برق، د څښلو اوبو او ښوونځیو په څېر د بېخبنا پروژو ته سخته اړتیا لري.»

سالم وویل، د علي اباد ولسوالۍ خلک د پرمختیایي پروژو هرکلی او ملاتړ کوي، او زیاته یې کړه چې د بېخبنا لا نور کار ته اړتیا ده.‌

د کندوز د والي یوه استازي عبدالخالق ابراهیم وویل، «د دې پروژې په تطبیق سره به بزګرانو ته چې پخوا یې د کانال د ویجاړتیا او خرابۍ له امله د اړتیا وړ اوبه نه ترلاسه کولې، کافي اندازه اوبه برابرې شي.»

هغه وویل، «د کانال د یوې برخې رغونې سره به یې د وراني مخه ونیول شي او بزګران به کافي اندازه اوبه ترلاسه کړي.»

ابراهیم ټینګار وکړ چې د ولایت په مرکز او ولسوالیو کې دې لا نورې پروژې تطبیق شي، او زیاته یې کړه چې «دا ډول پروژې کولی شي چې د خلکو د ژوند په بهترولو کې یو مثبت رول ولوبوي.»

آیا دا لیکنه ستاسو خوښه شوه؟

1 تبصره

د تبصرو تګلاره * ضروري برخې ښيي 1500 / 1500

پراختیايي کارونو ترسره کول واقعاً ښه خبر دی خو که بل خوا وګورو افغانستان یو بد وضعیت څخه تېرېږي. تازه په تازه په افغانستان کې د بېړني وضعیت په اړه د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان او د خوړو نړیوال پروګرام خبرداری ورکړی. دغې ادارې د سپټمبر په ۲۱مه په یوه راپور کې ویلي، چې د روان کال تر نومبر میاشتې پورې به په افغانستان کې شاوخوا شپږ میلیونه وګړي د لوږې له امله په بېړني حالت کې وي. دغه سازمان افغانستان د شپږو هغو هېوادونو په کتار کې یاد کړی چې بېړنیو مرستو ته اړتیا لري، او په خبره یې اوسېدونکي یې باید د مړینې له ګواښه وژغورل شي. که چېرته په واقعي مانا نړیوال له افغانستان سره همکارۍ او مرستې ونه کړي نو لرې نه دې چې په دې هېواد کې به بشري ناورین رامنځته شي. داسې کورنۍ هم شته چې د جګړو له وجې یې د کورنۍ اکثر نارینه وژل شوي او یوازې ښځې پاتې دي چې هغه ښځې بیا یوازې یو سرپرست ته چې هغه هم سپین ږیری پلار وي، او ناروغه هم وي ورپاتې دي چې د ژوند سخت کړاوونه پرې تېرېږي او بلاخره هغه کورنۍ له سختو ستونزو تېرېدو وروسته داسې حالت ته لاړه شي چې واقعاً د انسان زړه پرې دردېږي. زه وایم داسې کورنۍ چې د ګټې وټې څوک ونه‌لري، او بې‌وزلۍ سخت ځپلي، نه یې چا پوښتنه کړې او نه یې کومه مرسته تر لاسه کړې وي، هغوی به څه خوري؟ څه به اغوندي؟ څنګه به د ژوند نورې چارې مخته یوسي؟

ځواب ورکړئ