مالي د جماعت نصرت‌ الاسلام والمسلمین د فشارونو د پراخېدو له امله تر کلابندۍ لاندې

مالي اوس له داسې پاڅون سره مخ دی چې ورځ تر بلې زور اخلي، ځکه چې جناو خپل نفوذ پراخوي او پر دولت فشارونه زیاتوي.

شنونکي او بشري څارونکي دا حالت د «کلابندۍ جګړه» بولي، ځکه چې د اکمالاتي لارو، بنسټونو او دولتي جوړښتونو په نښه کولو سره د حکومت واک کمزوری کېږي.

د کلابندۍ عملیاتو د سون توکو، خوراکي توکو او نورو اړینو شیانو لاسرسی محدود کړی او په لویو سیمو کې یې سوداګري او بنسټیز خدمات سخت اغېزمن کړي دي.

جناو د ساحلي هېوادونو د سون توکو پر کاروانونو بریدونه کوي، چې له امله یې خدمات له کمښت او خنډ سره مخ شوي دي او برېښنا، ترانسپورت، ښوونځي او سوداګریز فعالیتونه ګډوډ شوي دي.

اقتصادي فشار او جبري مالیات

د امنیت او جګړې د څار بنسټونه وایي چې جناو د سیمه ییزو مالیاتي سیستمونو او د باج اخیستنې شبکو له لارې خپل کنټرول پراخوي.

په کلیوالي سیمو کې خلک او سوداګر اړ دي چې د وسلو تر ګواښ لاندې د مالدارۍ، ترانسپورت او سوداګرۍ پر سر پیسې ورکړي.

همدا پیسې د دې ډلې مهم عاید جوړوي او د جناو پوځي او لوجستیکي فعالیتونه ورباندې تمویلېږي.

دا ډول جبري سیستمونه اقتصادي بار پر عامو خلکو اچوي او په ورته وخت کې د وېرې او جبري پیروۍ له لارې د وسله والو ډلو واک پیاوړی کوي.

جناو په وار وار سړکونه، پلونه او په ستراتیژیکو دهلیزونو کې د سون توکو د لېږد لارې په نښه کړي دي.

دغه ویجاړۍ سیمې یو له بل جلا کوي او د دولت لاسرسی په ځانګړي ډول له لویو ښارونو او اداري مرکزونو څخه بهر محدودوي.

د وخت په تېرېدو سره، دا تګلارې د دولت د کنټرول د کمزوري کېدو او په کلیوالو سیمو کې د بدیلو واکمنیو د رامنځ ته کېدو لامل ګرځي.

له همدې امله، د دولت تر کنټرول د باندې سیمو کې خلک ورځ تر بلې پر غیر رسمي یا د وسله والو تر کنټرول لاندې سیستمونو باندې تکیه کوي.

د زور، جبري مالیاتو او کنټرول ورته بېلګې د افغانستان په ځینو سیمو کې هم د پاڅونوالو د واکمنۍ پر مهال لیدل شوې دي.

دا ورته والی ښيي چې اوږدمهاله بې ثباتي څنګه وسله والو ډلو ته زمینه برابروي ترڅو له عامو خلکو ناوړه ګټه واخلي او په ورته وخت کې دولتي ادارې او بنسټیز خدمات کمزوري کړي.

د اقتصادي فشار کمپاین له دوامدارو هڅو سره تړلي دي ترڅو د حکومت واک کمزوری او د خلکو د مقاومت وړتیا راکمه کړي.

دغو ګډو تګلارو بې ثباتي نوره هم زیاته کړې او داسې شرایط یې برابر کړي چې پاڅونوالې ډلې وکولای شي په شخړه ځپلو سیمو کې خپل نفوذ د اوږد مهال لپاره وساتي.

بشري اغېزې او بې ځایه کېدل

بشري بنسټونه خبرداری ورکوي چې محاصرې او پر بنسټیزو تاسیساتو بریدونه د توکو او خدماتو د کمښت او په پراخه توګه د ښوونځیو د تړل کېدو لامل شوي دي.

په شخړه ځپلو سیمو کې ملکي خلک له بې ځایه کېدو، محدودو مرستو ته له لاسرسي او د ناامنۍ له امله له پراخېدونکې زیان مننې سره مخ دي.

د دولتي ځواکونو او وسله والو ډلو هممهاله شتون د مرستو رسولو او د ملکي وګړو د ساتنې چارې لا پېچلې کړې دي.

د لومړنیو اړتیاوو کمښت ورځ تر بلې د ښاري او کلیوالي خلکو ژوند لا سختوي.

د ناامنۍ له امله په ګڼو سیمو کې ښوونځي تړل شوي او خدمات ګډوډ شوي دي.

هغه ملکي وګړي چې د دولت او پاڅونوالو تر منځ بند پاتې دي، د تګ راتګ د محدودیت او خوندیتوب د نشتوالي په ګډون له ګڼو ستونزو سره مخ دي.

بشري مرستو ته لاسرسی لا هم د ناامنۍ، لوجستیکي ستونزو او پر ترانسپورتي شبکو باندې د دوامدارو بریدونو له امله محدود پاتې دی.

دا وضعیت اوږدمهاله بې ثباتي لا پیاوړې کوي او په سیمو کې د دوامدارې کلابندۍ احساس زیاتوي.

ټولیز وضعیت د ساحل سیمې هغه پراخ بهیر ښيي چې پکې له القاعده سره تړلې ډلې د جبري کنټرول له لارې خپل نفوذ پراخوي.