د سخت دریځو له خوا د رامنځته شوې صدمې او ټولنیزې ویجاړتیا رغېدنه ښایي نسلونه وخت ونیسي

کابل -- په افغانستان کې د القاعدې د تاوتریخوالي ونډه له هغه فزیکي درد څخه ډېره پراخه دهچې د نورو تر څنګ ژورې رواني صدمې او ټولنیزې ویجاړتیاوې یې پېښې کړي، او کارپوهان وايي چې رغېدنه به یې نسلونه وخت ونیسي.

په هالنډ کې مېشت د ترهګرۍ ضد کارپوه شعیب رحماني وویل، دې ډلې له خپل ظهور راهیسې په تېرو لسیزو کې دغه هیواد د نړۍ وال تروریزم لپاره د ټوپ د تختې په توګه کارولی او داخلي امنیت یې سخت ورته کمزوری کړی دی.

خو بیا هم القاعدې د خپلو ویډیوګانو، پیغامونو او بیانونو له لارې هڅه کړې ترڅو دا بریدونه «د دین د دفاع» په نوم د جګړې د یوې برخې په توګه انځور کړي.

په کابل کې مېشت سیاسي شنونکی سمیر رضایي وویل، «دې ډلې د خپلو سیاسي او ایډیالوژیکو هدفونو د توجیه کولو لپاره له ترهګرۍ څخه کار اخیستی دی،»

هغه سلام ټایمز ته وویل، «د دغې ډلې ایډیالوژۍ نفرت، ترهګرۍ او وینې تویولو ته لمن وهلې ده، چې په پایله کې یې په زرګونو بې ګناه قربانیان او پراخه شخړې او ناامني رامنځته شوي،» او یادونه یې وکړه چې اغیزې یې «لا هم د نړۍ په ډېرو سیمو کې لیدل کیږي.»

د کندوز سیمه ایز روغتون ارواپوه ډاکټر نصرت الله حکیمي سلام ټایمز ته وویل، «د القاعدې په څېر ډلې یواځې د بمونو او ګولیو په وسیله زیان نه رسوي، بلکې ژور رواني او ټولنیز ټپونه پریږدي،»

هغه وویل، «دا ډلې په ټولنه کې وېره او بې باوري رامنځته کوي، د راتلونکي لپاره د ځوان نسل هیلې لوټي،»

هغه وویل، «چېرې چې دوی فعالیت کوي، هلته ټولنیز جوړښتونه سقوط کوي، کورنۍ ټوټې ټوټې کیږي، او انساني وړتیا د مهاجرت یا د تاوتریخوالي دورې ته اړول کیږي،»

رواني ټپونه

ارواپوهان وايي، د داسې تاوتریخوالي سره مخامخ شوي ماشومان او ځوانان اکثرا د رواني اختلالاتو، کرکې او د غچ اخیستلو له غوښتنو سره لویېږي.

حکیمي وویل، «د دې پدیدې پر وړاندې مبارزه یواځې د نظامي ځواک په کارولو سره نه کیږي، بلکې موږ د تعلیمي سیستمونو، رسنیو او مذهبي مشرانو څخه د پوهاوي لوړولو او ټولنې ته د شفا ورکولو لپاره ګډې هڅې ته اړتیا لرو.»

د مزار شریف دیني عالم مولوي محی الدین یعقوبي وویل، د القاعدې په څېر ډلې د خپلو ناوړه موخو لپاره د قران کریم آیتونه او حدیثونه تحریفوي.

هغه سلام ټایمز ته وویل، «دوی اکثره ناخبره، بې کاره او بې تعلیمه ځوانان په نښه کوي، د جنت او مقدس جهاد د دروغجنو ژمنو په کارولو سره یې د تاوتریخوالي کمپاینونو کې ښکېلوي،»

یعقوبي وویل، «دې ډلو دین د ځواک او غچ اخیستلو لپاره په یوه وسیله باندې بدل کړی، چې د اسلام له ریښتینې روح څخه، چې د رحمت او ګډ ژوند دین دی، په بشپړه توګه جلا شوی دی،»

هغه وویل، «هر عالم دنده لري چې دا دوکې افشا کړي او خلکو ته تعلیم ورکړي، ترڅو هیڅوک د بې ګناه وینې تویولو لپاره د مذهب له نوم څخه کار وانخلي.»

د القاعدې په ویجاړونکو بریدونو کې په ۲۰۰۱ کال کې په متحده ایالاتو کې د سپتمبر د ۱۱ بریدونه شامل دي، چې نږدې ۳۰۰۰ کسان یې ووژل او په ۱۳۷۹ لمریز کال کې په کینیا او تنزانیا کې د امریکا په سفارتونو بمي بریدونه، چې ۲۲۴ کسان یې ووژل او له ۵۰۰۰ څخه ډېر کسان یې ټپیان کړل.

په ۱۳۸۱ لمریز کې په اندونیزیا کې د بالي په نایټ کلب کې د دې ډلې په بریدونو کې له ۲۰۰ څخه زیات کسان ووژل شول؛ په ۱۳۸۳ لمریز کې د هسپانیا په مادرید کې د اورګاډي په چاودنو کې ۱۹۳ کسان ووژل شول؛ او په ۱۳۸۴ لمریز کې د لندن په چاودنو کې ۵۶ کسان ووژل شول.