در مناطقی که خلاء قدرت، فقر و سردرگمی ایدیولوژیک، زمینه مساعدی را برای گروه های افراطی ایجاد می کند، بزرگان قومی، معلمان، روحانیون و اعضای شورای محلی به عنوان دفاع اصلی در برابر نفوذ القاعده ظاهر شده اند.
این رهبران از مشروعیت اجتماعی بی چون و چرا در جوامع خود برخوردارند و دانش عمیق آنها از آموزه های دینی، آنها را در موقفی قرار می دهد تا روایت های تحریف شده ای را که گروه های افراطی برای جذب جوانان استفاده میکنند، به چالش بکشند.
مولوی محی الدین یعقوبی، عالم دینی ساکن مزار شریف، گفت که گروه هایی مانند القاعده با ایدیولوژی خشونت آمیز و تفاسیر تحریف شده از دین وارد جوامع می شوند.
او به سلام تایمز گفت، «اما رهبران محلی می توانند با تکیه بر درک عمیق از فرهنگ، تاریخ و باورهای محلی، تبلیغات افراطگرایان را خنثی کنند.»
یعقوبی گفت، در حالی که القاعده جوانان را از طریق تفاسیر تحریف شده از اسلام هدف قرار می دهد، چهره های مذهبی بانفوذ می توانند با مشارکت فعال در جوامع خود، به طور مؤثر با چنین افراط گرایی مقابله کنند.
او گفت، «کسانی که از اسلام به عنوان بهانه ای برای تروریزم استفاده می کنند، در واقع دشمنان روح قران کریم هستند،»
وی گفت، «ما باید با تفاسیر نادرست با زبان واقعی دین مبارزه کنیم، زیرا این جنگ نه تنها مربوط به امنیت، بلکه مربوط به ایدیولوژی و باورها نیز است.»
یعقوبی خاطرنشان کرد، در حالی که گروه های تروریستی تفاسیر سطحی و تحریف های خشونت آمیزی از متون دینی ارائه می دهند، بزرگان محلی می توانند آموزه های اصیلی را منتقل کنند که بر عدالت و همزیستی مسالمت آمیز تأکید دارد.
او گفت، «ما باید دین را از علماء واقعی بشنویم، نه از افراد مسلحی که از دین برای خشونت استفاده میکنند،» و افزود که این رهبران از طریق خطبه های مساجد و گردهمایی های اجتماعی، به طور مداوم آگاهی در مورد اسلام واقعی را ترویج می دهند.
نتایج ثابت شده
شواهدی از مناطق جنگی متعدد، اثربخشی توانمند سازی رهبری محلی را تأیید می کند. معلومات از افغانستان، سومالیا، مالی و یمن نشان می دهد که رشد القاعده هنگامی که رهبران محلی حمایت می شوند، به طور قابل توجه کاهش می یابد.
رحمتالله ایوبی، جامعه شناس ساکن اسلام اباد، گفت، «رهبران محلی و مذهبی نه تنها بر تفکر مردم تأثیر می گذارند، بلکه از سطح بالایی از اعتماد نیز برخوردار هستند،»
او گفت، «آنها با استفاده از زبانی که مردم می فهمند و با اشاره به سنت های محلی، می توانند خطرات افراط گرایی را سرکوب کنند.»
ایوبی اظهار داشت که در مناطق قبایلی سومالیا و افغانستان، نفوذ القاعده زمانی که بزرگان محلی با نهادهای رسمی در تلاشهای ضد افراط گرایی همکاری کردند، به شدت کاهش یافت.
نظر محمد حیدری، تحلیلگر امور بین الملل ساکن بلجیم، گفت که این رهبران به عنوان نگهبانان ارزشها و سنت های محلی عمل می کنند و این امر آنها را به ویژه در مناطق دورافتاده که حضور حکومت در آن محدود است، مؤثر می سازد.
او به سلام تایمز گفت، «در بسیاری موارد، حضور فعال این رهبران، جذب نیرو توسط القاعده را کاهش داده و نفوذ اجتماعی آن را تضعیف کرده است،»
موفقیت آنها فراتر از پیشگیری است و به بازسازی فعال جوامع نیز کمک می کند.
سمیر رضایی، تحلیلگر سیاسی ساکن کابل، به سلام تایمز گفت که رهبران محلی که به درستی حمایت شوند، می توانند مناطق آسیب پذیر را به موانعی در برابر القاعده تبدیل کنند.
او گفت، «این رهبران، به دلیل پیوندهای عمیق شان با سنتها، باورهای مذهبی میانه رو و درک اجتماعی دقیق از جوامع خود، می توانند روایت های دینی اصیل و غیرخشونت آمیز را ترویج دهند و با ایدیولوژی افراط گرایی مقابله کنند.»
![یک هنرمند بتاریخ ۲۰ حمل در یک ورکشاپ صنایع دستی در هرات، افغانستان، روی صفحهء از قران کریم روشنی می اندازد. [مصطفی نوری/تصاویر خاورمیانه از طریق خبرگزاری فرانسه]](/cnmi_st/images/2025/07/29/51313-quran-illuminated-manuscript-585_329.jpg)