![در این عکس که بتاریخ ۱ سنبله گرفته شده، دختران افغان در یک مدرسه دینی در روستای نوایی، ولسوالی اسپین بولدک، قندهار نشان می دهد. [ثناءالله صیام/خبرگزاری فرانسه]](/cnmi_st/images/2025/08/29/51723-afghanistanreligionislamschool-739_416.webp)
کابل -- از افغانستان تا آفریقا، القاعده در حال معطل ساختن مکاتب و سوء استفاده از بی سوادی برای پرورش سربازان کودک و تجدید صفوف افراط گرایان خود است و آنچه را که تحلیلگران ناتوانی این گروه در تحمل جوامع تحصیل کرده می نامند، آشکار می سازد.
این گروه یک کمپاین دوامدار علیه آموزش، حمله به مکاتب، تهدید یا کشتن معلمان و ایجاد ترس برای تعطیلی گسترده مکاتب به راه انداخته است.
تحلیلگران می گویند، القاعده با محروم ساختن کودکان از دسترسی به آموزش، مردمان آسیب پذیر و نا آگاهی را که برای جذب نیرو نیاز دارد، ایجاد می کند.
داود سلطانی، تحلیلگر سیاسی مقیم ولایت هرات، گفت، «اکثر افغان ها بی سواد هستند و بسیاری از کودکان در مناطق روستایی به مکاتب دسترسی ندارند،»
او گفت، «برای دهه ها، گروه های تروریستی افغان ها را از فرصت های آموزشی محروم کرده اند و در عوض ایدیولوژی های افراطی را در جوامع پرورش داده اند.»
تحلیلگران این را یک استراتیژی برای حفظ خود توصیف می کنند. سلطانی گفت، «استخدام جنگجویان از میان افراد بی سواد بسیار آسان تر است،»
او گفت، «در یک جامعه آگاه، گروه هایی مانند القاعده برای بقا تلاش می کنند.»
هدف قرار دادن عمدی تعلیم و تربیهء زنان، سنگ بنای این کمپاین را تشکیل می دهد.
صدیقه جعفری، استاد سابق پوهنتون در هرات، گفت که زنان تحصیل کرده بزرگترین تهدید برای گروههای افراطی هستند.
او به سلام تایمز گفت، «محروم ساختن زنان از آموزش نه تنها به آنها آسیب می رساند، بلکه کل جامعه را نیز با مشکل مواجه می سازد،»
مادران تحصیل کرده بیشتر احتمال دارد که تحصیل فرزندانشان را در اولویت قرار دهند و در برابر روایت های افراطی مقاومت کنند.
تلقین از طریق خشونت
این الگو فراتر از افغانستان است. در منطقه ساحل افریقا، جماعت نصرت الاسلام والمسلمین (جناو)، وابسته به القاعده، به مکاتب حمله کرده و معلمان را ترور کرده و باعث تعطیلی گسترده مکاتب شده است که هزاران کودک را از آموزش رسمی محروم کرده است.
در جاهایی که مکاتب تخریب می شوند، القاعده آنها را با نهادهای رادیکالی جایگزین می کند که برای عادی سازی ستیزه جویی طراحی شده اند.
به گفته فیروز سنگر، استاد پوهنتون ساکن کابل، این نهادهای مبتنی بر تبلیغات، تفاسیر تحریف شده مذهبی را برای ایجاد نسل بعدی افراط گرایان خشونت طلب آموزش می دهند.
جوانان بی سواد به ویژه آسیب پذیر هستند. او به سلام تایمز گفت، آنها نمی توانند بین اصول مذهبی اصیل و تبلیغات تروریستی که برای توجیه خشونت طراحی شده اند، تمایز قایل شوند.
سنگر گفت، این مردان و زنان جوان که فاقد درک مسائل مذهبی هستند، به راحتی «نسخه فاسد» ایمان القاعده را می پذیرند.
ویدیوهای آموزشی نشان می دهد که القاعده به پسران آموزش می دهد بمب بسازند و تلک های فریبنده جابجا سازند و کودکان را از طریق دستکاری روانی به سلاح تبدیل کنند.
سنگر گفت، «گروه های تروریستی با تحریف دین و شستشوی مغزی، مردان جوان را به افراط گرایان تبدیل می کنند.»
مسدود کردن پیشرفت ملی
این ترویج عمدی بی سوادی و ایدیولوژی رادیکال،اثرات مخرب درازمدتی بر ثبات مناطق آسیب دیده دارد.
تحلیلگران هشدار می دهند جمعیتی که به آموزش دسترسی ندارند، فاقد ابزارهای لازم برای حل مسالمت آمیز منازعات و توسعه اقتصادی هستند.
رفیع الله دانش، استاد پوهنتون مستقر در کابل، گفت، «در حالی که کشورهای توسعه یافته از طریق سرمایه گذاری در علم و آموزش پیشرفت کرده اند، افغانستان به دلیل مخالفت القاعده و سایر گروه های تروریستی با آموزش، عقب مانده است،»
وی افزود، این استراتیژی، آسیب پذیری اصلی القاعده، یعنی وابستگی کامل آن به جهل برای بقا را آشکار می سازد.
دانش گفت، «هدف اصلی القاعده در محدود کردن دسترسی به آموزش عصری، ترویج بی سوادی و افراط گرایی است تا بتواند جوانان بی سواد بیشتری را جذب کند.»
