![زنی در محل خانه اش که گفته می شود توسط شورشیان در حال عقب نشینی ویران شده است، در شهر اودهیگله ـ شهری که به تازگی توسط ارتش ملی سومالیا در منطقهٔ شبیلی سفلی به تاریخ ۱۱ نوامبر ۲۰۲۵ آزاد شد ـ در حال جمع آوری ورقهای آهن سوخته دیده می شود. [تونی کارومبا / خبرگزاری فرانسه]](/cnmi_st/images/2026/01/22/53579-afp__20251118-739_416.webp)
القاعده با گسترش ترس و بی ثباتی در سراسر آفریقا، در پی ترویج افراط گرایی و تحمیل خواسته های خود بر مردم محلی است.
با کاهش نفوذ این گروه در پایگاه های سنتی اش مانند افغانستان، سوریه، عراق و یمن، تمرکز خود را به آفریقای مرکزی و غربی معطوف کرده است.
با گسترش فعالیت های القاعده در منطقهٔ ساحل، حملات خشونت بار آن در ناجیریا, مالی, نایجر, وبورکینا فاسونگرانی جهانی را برانگیخته است.
شاخه هایی مانند جماعت نصرت الاسلام والمسلمین (جناو)و الشباب با استفاده سوء از ضعف دولتها، فقر و بی سوادی، نفوذ خود را در منطقه تقویت می کنند.
تحلیلگران می گویند القاعده بی ثباتی کنونی آفریقا را فرصتی بزرگ می بیند تا این قاره را به صحنهٔ جهاد تبدیل کرده و به عنوان یک قدرت حاکم عمل کند.
فضل حق فیضی، تحلیلگر سیاسی در هرات، گفت، بی ثباتی ای که این گروه ایجاد کرده، برخی کشورهای آفریقایی را به بستری مساعد برای افراط گرایی تبدیل کرده است.
او گفت، «هدف القاعده از ترویج افراط گرایی و بی ثباتی، ایجاد ترس و هرج ومرج در آفریقا است. این گروه تروریستی به شدت به خشونت و خونریزی متکی است و این مسیر را فرصتی برای پیشرفت و جذب اعضای جدید می داند.»
به گفتهٔ او، با گسترش فعالیت های القاعده در کشورهای ساحل، بی ثباتی و بحرانهای اقتصادی در این کشورها تشدید شده است.
ترس از ثبات و همبستگی
تحلیلگران تأکید کردند که شاخه های القاعده از جوامع متحد و باثبات هراس دارند، زیرا چنین جوامعی بزرگترین تهدید برای فعالیت های آنان به شمار می روند.
خلیل احمد صفا، استاد پوهنتون در هرات گفت، این گروه ها به گونه ای هدفمند جوامع ضعیف، متفرق و بی سواد را هدف قرار می دهند تا به اهداف خود برسند.
او استدلال کرد، «آگاهی و همبستگی در میان جوامع و ملتها بزرگترین مانع در برابر فعالیت های القاعده است. جوامع آگاه و متحد هرگز اجازهٔ انجام عملیات تروریستی توسط القاعده یا سایر گروه های افراطی را نخواهند داد.»
وی توضیح داد که القاعده از بی سوادی و فقر برایایجاد تفرقه میان مردم سوء استفاده می کند.
او افزود، «آنها [القاعده و شاخه هایش] جوامع را در فقر و ناتوانی نگه می دارند تا نتوانند مقاومت کنند. بدون تردید، افراد تحصیل کرده هرگز با گروه های تروریستی مانند القاعده همسو نمی شوند و با آنها مبارزه خواهند کرد.»
صفا خاطرنشان کرد که جوامع باثبات و متحد، نیروهای ائتلاف و ارتشها را در شناسایی و خنثا کردن شاخه های القاعده یاری می کنند.
جوامع در برابر افراط گرایی
محمد احسان عرفانی، تحلیلگر سیاسی در هرات گفت، جوامع آفریقایی دارای ارزشهای ویژه ای هستند که القاعده می کوشد آنها را نابود کرده و به جای آن افراط گرایی و خشونت را تحمیل کند.
او به سلام تایمز گفت، «با وجود سالها فقر و چالش های اقتصادی، جوامع محلی به طور سنتی در کنار هم و به صورت مسالمت آمیز زندگی کرده اند.»
او افزود، «اما گروه های تروریستی وابسته به القاعده با ترویج افراط گرایی و خشونت، این آرامش را برهم زده اند. اقدامات آنان باعث شده جوامع محلی از این گروه تروریستی متنفر شوند.»
عرفانی تأکید کرد که بزرگان قومی و علمای دینی نقش اساسی درمقابله با خشونت شاخه های القاعده و جلوگیری از جذب جوانان دارند.
به گفتهٔ او، این افراد به عنوان سدهای نیرومند در برابر افراط گرایی و خشونت القاعده شناخته می شوند.
