![یک مرد افغان بتاریخ ۱۳ ثور ۱۳۹۰ خورشیدی در کابل روزنامه ای را می خواند که خبر مرگ اسامه بن لادن، رهبر القاعده را منتشر کرده است. [مسعود حسینی/خبرگزاری فرانسه]](/cnmi_st/images/2025/10/06/52270-afp__20110503-739_416.webp)
تحلیلگران می گویند، القاعده مدت هاست که با سوء استفاده از اختلافات قومی و فرقهای به دنبال گسترش جای پای خود است.
این گروه و گروه های وابسته به آن عمداً بی عدالتیهای اجتماعی را بزرگنمایی می کنند، حملات هدفمندی علیه اقلیت ها انجام می دهند و تبلیغات تحریک آمیزی را برای تعمیق شکاف ها در جوامع بحران زده منتشر می کنند.
محمد منیر ضیایی، تحلیلگر امنیتی مستقر در انقره، ترکیه، گفت که این شبکه تروریستی تاریخ را تحریف می کند و نارضایتی های جامعه را جعلکاری می کند تا جوانان را متقاعد کند که افراط گرایی تنها راه پیش روی آنهاست.
او گفت، «القاعده دقیقاً می داند که وقتی مردم بر اساس خطوط قومی یا مذهبی تقسیم می شوند، تمرکز آنها از توسعه و عدالت اجتماعی به درگیری داخلی تغییر می کند،»
وی گفت، «این استراتیژی دولت های مرکزی را تضعیف و جوامع را تکه تکه می کند،»
ضیایی گفت، این گروه خود را در تقسیم بندی های موجود جای می دهد و خود را به عنوان مدافع گروه های به حاشیه رانده شده معرفی می کند، در حالی که در واقع این تقسیم بندی ها را تعمیق می بخشد.
او گفت، «این رویکرد، دولت ها را از توانایی خود برای مقابله با تهدیدات امنیتی محروم می کند، در حالی که القاعده از این خلأ برای تقویت جای پای خود استفاده می کند،»
نبیالله فاطمی، محقق خاورمیانه مستقر در فرانسه، گفت که القاعده با تقویت روایت های نابرابری، به طور فعال کینه و خصومت را پرورش می دهد.
او گفت، «آنها از رسانه های اجتماعی برای تقویت روایت های نابرابری و تبعیض استفاده می کنند و جوامع را در مقابل یکدیگر قرار می دهند،»
او افزود، «در بسیاری از موارد، آنها حتی حملات هدفمندی را به گروه های قومی یا مذهبی خاص انجام می دهند تا نفرت و انتقام را بر انگیزند،»
پیامدها برای جوامع
تأثیر تاکتیک های القاعده در سراسر افغانستان، پاکستان، یمن و بخش زیادی از افریقا قابل مشاهده است.
هر جا که این گروه خود را جا بیندازد، نتیجه اش بی ثباتی، محرومیت و دوران های طولانی خشونت است.
علیرضا عصمتی، تحلیلگر سیاسی ساکن بلجیم، به استراتیژی القاعده در کشورهای افریقایی مانند مالی، نایجر و سودان اشاره کرد.
او گفت، «آنها قبایل حاشیه نشین را با وعده های فریبنده عدالت یا بازگشت به ارزش های اسلامی فریب می دهند. در واقع، هدف آنها استفاده از آنها برای جنگ و تضعیف دولت ها است،»
او گفت، این امر باعث بی اعتمادی بین شهروندان و دولت شده و جوامع را از هم می پاشد.
او گفت، «القاعده از طریق بمب گذاری های انتحاری، ایجاد ترس، تخریب زیربناها و دامن زدن به اختلافات اجتماعی، جوامع را از درون از هم می پاشد،»
عصمتی گفت، «جان غیرنظامیان برای آنها ارزشی ندارد و مردم ابزاری برای قدرت هستند،»
شفیق الله عاصی، تحلیلگر مبارزه با تروریزم ساکن هالند، القاعده را نیرویی بی ثبات کننده توصیف کرد که هیچ اهمیتی به رفاه مردم عادی نمی دهد.
او گفت، «وقتی مردم درگیر درگیری های داخلی هستند، القاعده به عنوان یک قدرت جایگزین وارد عمل می شود و جوانان را جذب می کند. این روند تهدیدی جدی برای آینده ملت ها محسوب می شود، زیرا هرگونه شکاف اجتماعی زمینه مساعدی برای افراط گرایی ایجاد می کند،»
تحلیلگران توافق داشتند که تنها راه مقاومت در برابر نفوذ مخرب القاعده، اتحاد، آگاهی و برابری است.
عاصی گفت، «تجربهء افغانستان، یمن و ساحل نشان می دهد که هر جا القاعده نفوذ خود را تثبیت می کند، توسعه متوقف می شود، منابع ملی نابود می شوند و مردم در دوران های خشونت و ناامنی گرفتار می شوند.»
