د القاعدې د ملګرو ډلو له خوا له فرصتونو څخه استفاده د دغې ډلې اصلي ایډیالوژي له منځه وړي

شنونکو وویل، که څه هم چې القاعده له داخل څخه له زیاتېدونکي فشار سره مخامخ ده، دوامدار پوځي فشار او د شبکې د مهمو مشرانو هدفي وژنو د ډلې مرکزي قومانده په مؤثره توګه له منځه وړې ده.

په بلخ کې مېشت د سیاسي چارو شنونکي محمد نعیم فاضل سلام ټایمز ته وویل، د القاعدې ځینو ملګرو د متحدو ایالاتو په مشرۍ نړۍ وال ائتلاف د دوامدار فشار له امله، په ځانګړې توګه په سوریه کې خپله لاره بدله کړې ده.

هغه وویل، په ۱۳۹۵ لمریز کال کې، النصره جبهه خپل نوم بدل کړ او اعلان یې وکړ چې له القاعدې سره اړیکې پرې کوي. دې ډلې چې یو وخت په سوریه کې د القاعدې تر ټولو پیاوړې څانګه وه، د تحریر الشام اتحاد کلیدي برخه جوړه کړه.

نوموړي وویل، له القاعدې څخه په فعاله توګه د ځان لیرې کولو پرېکړه د کورني او نړۍ وال مشروعیت ترلاسه کولو لپاره یوه هڅه وه، او یادونه یې وکړه چې له هغه وخت راهیسې یې په سوریه کې ځواک پیاوړی کړی دی.

فاضل وویل، دا ښیي چې د القاعدې د افراطي ایډیالوژۍ پرېښودل دې ته لاره جوړوي چې دا ډول ډلې «د بهرنيو لوبغاړو او سیمه ایزو ټولنو لپاره د منلو وړ وګرځي،»

له ډېرې راډیکال ایډیالوژۍ څخه د ملګرو په لیرې کېدلو سره، د القاعدې ټول تشکیلاتي جوړښت خراب او سره جلا کېږي.

ژورېدونکو داخلي اختلافاتو د ملګرو ترمنځ اړیکې پرې کړې، او هغه شبکه یې چې یو وخت ډېره سره همغږې وه د نیمه خپلواکو، ډیری وخت سیالي کوونکو ډلو په یوه بې بنسټه ټولګه باندې بدله کړې چې سیمه ایزه اجنډا تعقیبوي.

فاضل وویل، «د سوریې، یمن او افریقا په ګډون د مختلفو څانګو ترمنځ ایډیالوژیکو او تاکتیکي اختلافاتو د ډلې عمومي کمزورتیا ته وده ورکړې ده،»

نظرياتي انحراف

شنونکي وايي، د القاعدې عام پیغام اوس د نړۍ وال افراطي کمپاین پرځای په سیمه ایزو شکایتونو او هیلو ټینګار کوي.

په کابل کې د پوهنتون استاد خلیل احمد حدید سلام ټایمز ته وویل، «دا بدلون د القاعدې د مشرانو ترمنځ دا په ګوته کوي چې ایډیالوژیکه سخت دریځي د زغملو وړ نه ده او په زیاتیدونکي توګه د هغې جوړښت خرابوي،»

هغه وویل، القاعدې له خپلې اصلي عقیدې څخه د پام وړ انحراف کړی دی، ځکه چې د هغې ډیری سخت دریځه غړي له منځه وړل شوي، چې دا حالت د دغې ډلې دودیز ترتیب کمزوری کوي.

په ورته وخت کې، د ایاد آګ غالي په څېر القاعدې سره تړلي شخصیتونه ښيي چې څنګه د عقیدې پرځای فرصت غوښتنه اکثر دغه ډول ګروپونه هڅوي.

په مالي کې پخواني شرابخور او د موسیقۍ مینه وال یاغي وروسته د جماعت نصرت الاسلام والمسلمین (جناو) د مشر په توګه سخته اسلامي واکمني نافذه کړه.

حدید وویل، په داسې حال کې چې جناو خپل سخت دریځه موقف پرځای ساتي، په تاوتریخوالي او شوکه کې ښکیل دي، د القاعدې نور ملګري د سیاسي واقعیتونو او بدلون له تکتیکونو سره خپل ځانونه جوړوي.

لاکن امنیتي کارپوهان خبرداری ورکوي چې د اعتدال په لور دا ښکاره بدلون ممکن یواځې تاکتیکي وي، او یادونه کوي چې د نومونو بدلول کېدی شي داسې یوه ستراتیژیکه ستر او اخفا وي چې د اعتدال په څېر اوږدمهاله افراطي هدفونه پټوي.