تاوخانه ها گرمای کم هزینه را در سراسر روستاهای افغانستان فراهم می کنند

در مناطق روستایی ولایت میدان وردک، باشندگان رسم چندین صد ساله ساختن تاوخانه ها را برای گرم سازی هم زمان چندین اتاق حفظ کرده اند.

تاوخانه یک سیستم گرمایشی زیرزمینی است که در آن گرمای تنور یا گلخن از زیر کف اتاق ها عبور کرده و در فصل سرما اتاقها را گرم نگه می دارد.

این سیستم ها کم هزینه، با دوام و در میان جوامع محلی افغانستان به گونه گسترده مورد اعتماد اند.

رحمان الدین، یکی از باشندگان ولسوالی جغتو، به طلوع نیوز گفت، «تاوخانه ها در جامعه ما بسیار معمول است و افراد ماهر برای ساخت آن وجود دارند.»

او افزود، «یک اتاق برای بودوباش استفاده می شود که در آن خشت ها تا عمق ۸۰ سانتی متر به شکل کانال در زیر زمین چیده می شود و بالای آن سنگ های کوهی گذاشته می شود. پشت این اتاق، اتاق دیگری به نام آتش خانه ساخته می شود که در آن تنور نصب می گردد. یک راه خروجی از تنور به اتاق بودوباش وصل می شود.»

برای بسیاری از خانواده های روستایی، تاوخانه تنها منبع گرما نیست، بلکه بخش اساسی زندگی روزمره و راه حلی اقتصادی برای مقابله با سرمای شدید زمستان به شمار می رود.

نظام الدین، یکی دیگر از باشندگان محل، گفت، «در تنور نان می پزیم، آب را گرم می کنیم و اتاق ها را نیز گرم نگه می داریم. کف تاوخانه گرما را بسیار خوب حفظ می کند. برای مسجد ها معمولاً به جای تنور، جای آتش می سازیم.»

مزایای اقتصادی و مصونیتی

باشندگان روستاها معمولاً از بوته های کوهی و هیزم در جای آتش و تنور های شان استفاده می کنند که میتوانند هم زمان غذا بپزند، نان تهیه کنند و اتاق ها را گرم سازند.

گل حبیب، یکی دیگر از باشندگان ولسوالی جغتو، گفت، «ما توان خریداری بخاری زغال سنگی را نداریم. در کوه های ما بوته فراوان است و از همان گیاها و هیزم استفاده می کنیم.»

او افزود، «اتاق های ما دارای تنور و تاوخانه است که گرمای خوبی تولید می کند. وقتی صبح آتش را روشن می کنیم، غذا و نان خود را آماده می سازیم و اتاق به گونه طبیعی برای یک شبانه روز گرم می ماند.»

با آن که در شهرها بخاری های مدرن به گونه گسترده استفاده می شود، مناطق روستایی همچنان به تاوخانه ها وابسته اند.

باشندگان محل می گویند این سیستم ها نه تنها اقتصادی است، بلکه در مقایسه با بخاری های گازی و زغال سنگ که خطرات بیشتری دارند، مصون تر نیز می باشد.

فضل عمر، یکی از باشندگان میدان وردک، افزود، «بیشتر مردم این منطقه تاوخانه دارند. این سیستم در زمستان گرمای خوبی فراهم می کند، اقتصادی است و نسبت به بخاری های گازی و زغال سنگ خطر کمتری دارد.»

تداوم سنت با وجود گزینه های مدرن

با وجود دسترسی به بخاری های مدرن و سیستم های برقی، خانواده های روستایی در میدان وردک همچنان تاوخانه می سازند و از آن استفاده می کنند.

این سنت به این دلیل پابرجا مانده که کارایی عملی، مصونیت و صرفه جویی را یکجا فراهم می سازد و در یک سیستم واحد، گرمایش، پخت و پز و تهیه آب گرم را ممکن می سازد.

باشندگان، به ویژه در مناطقی که برق و گاز در دسترس نیست، در زمستان های سخت به قابل اعتماد بودن آن ارج می گذارند.

برای بسیاری، تاوخانه تنها یک روش گرمایشی نیست، بلکه یک رسم فرهنگی است که نسل به نسل انتقال یافته است.

ادامه استفاده از آن نشان می دهد که چگونه جوامع محلی با تکیه بر راه حل های سنتی، خود را با چالش های اقتصادی و محیطی سازگار می سازند و زندگی روزمره را در مناطق سرد و کوهستانی حفظ می کنند.