![کودکان افغان بتاریخ ۳ سرطان ۱۳۹۵ خورشیدی در ماه رمضان در مدرسهای در فیض آباد مرکز ولایت بدخشان در حال خواندن قرآن کریم هستند. [محمد شریف شایق/ نور فوتو از طریق خبرگزاری فرانسه]](/cnmi_st/images/2025/10/01/52162-afp__20160626_-739_416.webp)
کارشناسان می گویند، القاعده با ایجاد مدارس غیر رسمی و بدون نظارت، از نقاط ضعف سیستم های تعلیمی افغانستان و پاکستان سوء استفاده می کند.
فقر، بی ثباتی و کمبود مکاتب دولتی، برای سیاری از خانواده ها چارهای جز فرستادن فرزندانشان به این مؤسسات باقی نمی گذارد و آنها را ناآگاهانه در معرض تبدیل فکری افراطی قرار می دهد.
ابراهیم عثمانی، استاد سابق مطالعات اسلامی پوهنتون کابل مستقر در اسلام اباد، گفت، القاعده عمداً کودکان را در سال های شکل گیری شخصیت آنها از طریق این مدارس نام نهاد و شبکه های مذهبی هدف قرار می دهد.
وی گفت، «آنها با ایدیولوژی افراطی و برنامه های درسی خاص، محیطی را برای شستشوی مغزی و القای باورهای خشونت آمیز در کودکان ایجاد می کنند،»
عثمانی گفت، این مدارس از آموزه های چند بعدی، رساله های تبلیغاتی، سخنرانی ها و رسانه های آنلاین برای تجلیل از جهاد و متقاعد کردن جوانان به اینکه پیوستن به القاعده یک وظیفه مقدس است، استفاده می کنند.
او گفت، «یکی از بزرگترین ابزارهای بقای القاعده، سوء استفاده از شکاف های آموزشی در افغانستان و پاکستان است. وقتی تعلیم و تربیه به دست افراط گرایان می افتد، نه تنها آینده تحصیلی و اجتماعی نابود می شود، بلکه جامعه نیز به سمت عقب ماندگی و خشونت سوق داده میشود.»
مولوی محمد ظاهر مسلم، محقق اسلامی ساکن تهران، گفت که اسلام اجازهء چنین دستکاری در آموزش های خود را نمی دهد.
او گفت، «گروه های تروریستی دین را برای اهداف سیاسی و نظامی سؤ استفاده می کنند. آنها با تأسیس مدارس غیررسمی، کودکان معصوم را گمراه می سازند. این نه تنها خیانت به اسلام، بلکه خیانت به آینده ملت ها نیز هست.»
او گفت، «آموزش دینی باید تحت نظارت علما و نهادهای معزز باشد تا از تحریف و افراط گرایی جلوگیری شود،»
آیندهء کودکان تحت نفوذ القاعده
تحلیلگران همچنین هشدار دادند که حضور القاعده در مدارس دینی غیرقانونی نه تنها یک خطر امروز، بلکه یک تهدید قریب الوقوع برای نسل ها است.
آنها گفتند، این گروه با محروم ساختن کودکان از آموزش مناسب، آنها را به عوض سازندگان آینده جوامع خود به ابزار خشونت تبدیل می کند.
محمد طاهر قیومی، محقق حقوق بشر مستقر در آلمان، گفت که القاعده مدتهاست از شکاف های آموزشی در افغانستان، پاکستان و فراتر از آن برای استفاده از مدارس به عنوان مراکز جذب نیرو سوءاستفاده کرده است.
او گفت، «در این مدارس، به کودکان موضوعات تعلیمی آموزش داده نمی شود، بلکه با نفرت، جهاد گرایی و دشمن سازی شستشوی مغزی می شوند. این امر یک نسل کامل را از مسیر طبیعی خود منحرف ساخته، و از مهارت های ضروری زندگی و کار محروم می سازد.»
عتیقالله احدی، تحلیلگر اسیای جنوبی مستقر در دهلی نو، این مدارس را «کارخانههای» تولید شبه نظامیان نامید.
او گفت، «وقتی یک کودک ۱۰ ساله از ابتدا با روایت های افراطی بزرگ می شود، احتمال اینکه در آینده به فردی خشونت طلب و حتی مهاجم انتحاری تبدیل شود، بسیار زیاد است،»
احدی تأکید کرد که افغانستان و پاکستان باید استراتیژی های مشترک را برای اصلاحات مدارس دینی، آموزش معلمان و نظارت دقیق اتخاذ کنند.
احدی گفت، «بدون چنین اصلاحات، نسل بعدی بار دیگر قربانی تروریزم خواهد شد. اصلاحات آموزشی نه تنها یک نیاز تعلیمی، بلکه یک اولویت سیاسی و امنیتی نیز هست.»
