تحلیلگران هشدار میدهند که گزارشدهی مبتنی بر ترس گروه‌ های تروریستی را بیشتر از حد لزوم در معرض دید قرار میدهد

بعضی از گزارشها و اخبار رسانه‌ ای دربارهٔ القاعده و گروه‌ های وابسته به آن، فراتر از اطلاع‌ رسانی رفته و به‌ گونهٔ جدی بر افکار عامه و فضای روانی جمعی اثر میگذارد.

تحلیلگران و فعالان رسانه‌ ای میگویند، القاعده قصداً بر ترس و تهدید اتکا میکند و اضطراب غیر نظامیان را به‌ عنوان یک سلاح ستراتیژیک به‌ کار میگیرد.

وقتی رسانه‌ ها این ترس را بدون زمینه‌ سازی و تحلیل کافی تکرار میکنند، خطر آن وجود دارد که ناخواسته حصه ای از زنجیرهٔ این تأثیر گذاری روانی شوند.

محمد سلیم افضلی، فعال رسانه‌ ای مقیم کابل گفت، تجربه نشان میدهد که برخی رسانه‌ ها ناخواسته به القاعده مشروعیت سمبولیک می‌ بخشند.

افضلی به سلام‌ تایمز گفت، این امر زمانی رخ میدهد که پوشش حملات با تمرکز بیش از حد بر شوک، ترس و تصاویر نمایشی همراه باشد.

او افزود، «بزرگ‌ نمایی تهدیدها دقیقاً همان چیزی است که القاعده برای اثرگذاری روانی میخواهد. استفاده از ترس برای تأثیرگذاری بر غیر نظامیان با ارزش‌ های اجتماعی و اخلاق حرفه‌ ای رسانه در تضاد است.»

افضلی تأکید کرد تکرار مداوم نام، تصاویر و زبان تهدید آمیز این گروه بدون تحلیل، درک عمومی از قدرت واقعی آن را مخدوش می‌ سازد.

به باور او، چنین پوشش خبری، قدرت مصور شدهٔ القاعده را برزگنمایی نموده برایش اعتبار بیشتر از توانایی های واقعی عملیاتی اش میبخشد. «القاعده دقیقاً روی همین ترس سرمایه‌ گذاری میکند تا حضورش را بزرگ‌ تر از واقعیت جلوه دهد.»

او گفت، «وقتی پوشش خبری تنها بر شوک و وحشت تمرکز نماید، به گروه‌ های افراطی اهمیتی داده می‌ شود که با قدرت واقعی‌ شان هم‌ خوانی ندارد.»

مشروعیت ناخواسته

مختار موسوی، تحلیلگر روابط بین‌ الملل در کابل گفت، ترس یکی از نیرومند ترین محرکها در شکل‌ دهی افکار عمومی است.

به باور موسوی، القاعده این واقعیت را به‌ خوبی درک میکند و اقدامات خود را طور طراحی میکند تا بیشتر از نتایج نظامی، تاثیرات بزرگتر روانی داشته باشد.

او به سلام‌ تایمز گفت، «پوشش رسانه‌ ای که بر ترس تمرکز می‌ کند، ناخواسته دامنهٔ نفوذ روانی این گروه را گسترش میدهد.»

وی هشدار داد، «مردم می‌ دانند این شبکه برای جلب توجه از تهدید استفاده می‌ کند، اما تکرار تصاویر و سرخط خبرهای هراس‌ انگیز میتواند این آگاهی را زیر فشار بگذارد.»

موسوی افزود، استفاده از ترس برای اداره کردن رفتار غیرنظامیان با ارزش‌ های انسانی و رفتارهای پذیرفته‌ شدهٔ اجتماعی در تضاد است.

آگاهی دهی عامه

عصمت‌ الله نوری، تحلیلگر امور بین المللی مقیم لندن، بر این باور است که القاعده بیش از توان نظامی، بر اثرگذاری روانی تکیه دارد..

به گفتهٔ او، این اتکا هم در سطح منطقه‌ ای و هم در سطح جهانی دیده می‌ شود و چگونگی جلب توجه و نفوذ این گروه را شکل می‌ دهد.

نوری گفت، «هرگاه روایت‌ های مبتنی بر ترس بدون زمینه و تحلیل عمیق بازتاب یابد، این گروه موفق می‌ شود خود را بزرگ‌ تر و اثرگذارتر از واقعیت جلوه دهد.»

او تأکید کرد که مخاطبان ممکن است با برداشت‌ های اغراق‌ آمیز از دامنهٔ عملیاتی و نفوذ واقعی القاعده روبه‌ رو شوند.

نوری افزود، «در بسیاری موارد، گزارش حملات خشونت‌ آمیز بدون تحلیل زمینه‌ ای و چارچوب انتقادی، ناخواسته ترس را باز تولید کرده و روایت مطلوب گروه‌ های افراطی را تقویت می‌ کند.»

به گفتهٔ او، «در چنین پوششی، نام و تصویر گروه به‌ بی حد زیاد تکرار می‌ شود که به نمایش نفوذ و قدرت کمک می‌ کند.»

نصرت‌ الله سیدخیل، فعال سیاسی مقیم فرانسه، گفت، «وقتی رسانه‌ ها تهدیدها را بدون مقایسه، داده‌ های دقیق یا تحلیل حرفه‌ ای بزرگ‌ نمایی می‌ کنند، این تصویر تقویت می‌ شود و ترس در افکار عمومی و فشار روانی در جامعه افزایش می‌ یابد.»